Rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata – bieżące orzeczenia sądów

NaPrawoPatrz

Zgodnie z ustawą Prawo o adwokaturze, na listę adwokatów może być wpisana osoba, która swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Ustawa przewiduje ten wymóg również w odniesieniu do wpisu na listę aplikantów adwokackich. „Rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu”, jako pojęcie bardzo nieostre, w wielu przypadkach jest interpretowana zbyt szeroko przez organy samorządu adwokackiego, co skutkuje skierowaniem konfliktów na drogę sądową. Tak było też w dwóch opisanych poniżej sprawach, których rozstrzygnięcia mogliśmy zaobserwować na salach sądowych w przeciągu minionego miesiąca.

Pierwszym z orzeczeń jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygnatura akt: VI SA/Wa 253/12). Omawiana sprawa trafiła do sądu za sprawą zaskarżenia, jakie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosło wobec decyzji Ministra Sprawiedliwości, uchylającej uchwały organów samorządu adwokackiego w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów jednego z aplikantów. Okręgowa Rada Adwokacka, w swojej odmownej uchwale, powołała się na art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, uznając, iż kandydat nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. ORA oparła się na skardze, jaka wpłynęła na zachowanie aplikanta podczas jednej z rozpraw – miał on zachowywać się nieetycznie, podważać kompetencje adwokata strony przeciwnej i powoływać się na rzekome wpływy w wymiarze sprawiedliwości. W przedmiotowej sprawie WSA uznał, iż jednostkowe zdarzenie może przesądzać o całościowej ocenie wymaganej rękojmi. Z drugiej jednak strony, rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu jest zjawiskiem kompleksowym, a na jego ocenę składa się wiele czynników. Negatywne zdarzenia mogą wywrzeć wpływ na ogólną ocenę kandydata, jednak powinny one być potwierdzone i w pełni wyjaśnione. W tym przypadku tak się nie stało, w związku z czym sąd uchylił decyzję Ministra i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia.

 

Druga sprawa związana jest z procedurą wpisu na listę aplikantów adwokackich. Ustawa w odniesieniu do tej czynności również wymaga od kandydata rękojmi prawidłowego wykonywania tego zawodu. Omawiane orzeczenie to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygnaturze akt: II GSK 477/11. Sprawa ta opiera się na decyzji Okręgowej Rady Adwokackiej, która odmówiła wpisu kandydatki na listę aplikantów, jako podstawę podając fakt, iż kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Wnioskująca o wpis prowadzi działalność gospodarczą o charakterze reklamowo-akwizycyjnym, współpracując jednocześnie z jedną z kancelarii prawnych. Zarówno charakter prowadzonej działalności, niezgodny z zasadami etyki, jak i kwestia dyspozycyjności kandydatki wpłynęły na negatywną decyzję zarówno ORA, jak i Naczelnej Rady Adwokackiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, do którego kandydatka zaskarżyła decyzje, stwierdził odmiennie od organów samorządu adwokackiego. Uznał odmowną decyzję za przedwczesną, zwrócił także uwagę na fakt, iż ORA nie wzięła pod uwagę rekomendacji przedstawionej przez kandydatkę oraz jej wyjaśnień. W wyniku skargi kasacyjnej sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podzielił od argumentację WSA, oddalając skargę kasacyjną. Według NSA organy samorządu naruszyły przepisy postępowania, nie dokonując pełnej oceny sytuacji. ORA w toku procedury powinna dokonać wyczerpującej analizy przypadku, wziąć pod uwagę wyjaśnienia kandydatki i dopiero dokonać oceny, czy daje ona rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

 

Jak wynika z zaprezentowanych orzeczeń sądów, organy samorządu adwokackiego niekiedy zbyt ogólnie i pochopnie traktują ustawową definicję „rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata”. Z uwagi na fakt, iż jest to pojęcie nieostre i jednocześnie stanowi jedną z przesłanek wpisu na listę adwokatów (a także aplikantów adwokackich), ocena powinna bazować na kompleksowej analizie sylwetki kandydata, a także na prezentowanej przez niego argumentacji.