Prawo prasowe nowelizacja – projekt ustawy autorstwa PSL

NaPrawoPatrz

Obecnie obowiązująca ustawa Prawo prasowe reguluje prawne aspekty funkcjonowania prasy w Polsce – określa prawa i obowiązki dziennikarzy, redaktorów naczelnych i wydawców, jak również prawa i obowiązki osób udzielających mediom informacji. Na wstępie należy zwrócić uwagę, iż ustawa pochodzi z 1984 r. i pomimo faktu, iż była wielokrotnie nowelizowana (głównie w związku z nowelizacją innych ustaw), wciąż zawiera sformułowania archaiczne, niedostosowane do obecnych realiów i silnie zakorzenione w czasach PRL. Jako przykład podać można art. 2 ustawy, który już na wstępie zawiera odwołanie do Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w zakresie obowiązków państwa do stwarzania prasie warunków niezbędnych do wykonywania jej funkcji i zadań. Kolejnym przykładem jest definicja prasy, zawarta w art. 7, w której zawierają się między innymi przekazy teleksowe, kroniki filmowe oraz tele- i radiowęzły zakładowe.

Prawo prasowe jest od dawna obiektem krytyki ze strony mediów ze względu na swoje niedostosowanie do współczesnego rynku, zwłaszcza w kontekście szybkiego rozwoju wszelkiego rodzaju mediów elektronicznych.

 

Polskie Stronnictwo Ludowe na początku maja zaprezentowało swój projekt kompleksowej nowelizacji prawa prasowego. Autorzy za główny cel obrali usunięcie z ustawy PRL-owskich pozostałości, dostosowanie jej do realiów nowoczesnych technologii oraz wykonanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego oraz Trybunału w Strasburgu w zakresie przepisów dotyczących autoryzacji i sprostowań. Dodatkowo, 17 maja odbyła się konferencja w Sejmie, w której udział wzięli przedstawiciele mediów, organizacje zrzeszające dziennikarzy i inne osoby zainteresowane problematyką prawa prasowego. Propozycje zmian zostały przychylnie odebrane przez obecnych na spotkaniu, w związku z czym projekt ustawy został 23 maja skierowany do prac w Sejmie i komisjach sejmowych.

 

Jedna ze zmian, jakie proponuje przedmiotowy projekt nowelizacji to zmiana definicji prasy, poprzez usunięcie wspomnianych wyżej i nieaktualnych już środków przekazu, takich jak radiowęzły pracownicze czy kroniki filmowe. Do kategorii prasy zaliczone za to zostały „istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego środki masowego przekazu, w tym środki komunikacji elektronicznej, upowszechniające publikacje periodyczne za pomocą druku, wizji, fonii lub innej techniki rozpowszechniania”. W związku z tym rozwiązaniem, do prasy włączona została kategoria periodycznych publikacji w internecie, jednocześnie zaś spod obowiązku rejestracji wyłączone zostały blogi.

 

Zmodyfikowany został też katalog stosunków prawnych, które mogą łączyć dziennikarzy z pracodawcami. Oprócz standardowego już stosunku pracy, projekt dodaje możliwość zatrudnienia na mocy „innego stosunku prawnego”, czyli umów cywilnoprawnych (o dzieło, zlecenia), lub też wykonywanie pracy w ramach własnej działalności gospodarczej.

 

Autorzy projektu postulują także, aby w prawie prasowym ujednolicić definicje sprostowania, odpowiedzi oraz terminów dotyczących autoryzacji. Sprostowanie definiowane jest w projekcie jako „rzeczowe i odnoszące się do faktów oświadczenie osoby lub jednostki zawierające zaprzeczenie informacji nieprawdziwej lub korektę informacji nieścisłej zawartej w prasie”, a odpowiedź to „mające charakter polemiczny oświadczenie osoby lub jednostki prezentujące odmienne stanowisko względem informacji zawartej w prasie”. W odniesieniu do autoryzacji, projekt zakłada obowiązek osoby udzielającej informacji do niezwłocznej autoryzacji wypowiedzi, nie później jednak niż w ciągu 1 dnia (w przypadku dzienników) lub 2 dni (w przypadku czasopism), chyba że strony ustaliły inaczej. W przypadku braku autoryzacji w tych terminach uznaje się, iż zgoda na publikację została otrzymana.

 

Projekt nowelizacji usuwa także karę pozbawienia wolności za wydawanie dziennika lub czasopisma bez rejestracji. W tym przypadku jedyną sankcją pozostanie kara grzywny, podobnie jak w przypadku utrudniania rozpowszechniania, drukowania lub nabywania publikacji ze względu na ich treść lub linię programową.

 

Treść przepisu, definiującego zadania dziennikarza jako służbę społeczeństwu i państwu, w projekcie pozbawiona jest elementu „służby państwu”. Takie rozwiązanie uargumentowane jest funkcjami kontrolnymi prasy, a wynika z obowiązujących kodeksów etyki dziennikarskiej. Nowelizacja zakłada także zniesienie obowiązku posiadania obywatelstwa polskiego w przypadku sprawowania funkcji redaktora naczelnego.

 

Z perspektywy instytucjonalnej, projekt likwiduje Radę Prasową – podmiot powołany do życia na gruncie art. 17 ustawy, który ma charakter „opiniodawczy i wnioskujący w sprawach dotyczących prasy i jej roli w życiu społeczno-politycznym kraju”. Twórcy projektu podkreślają, iż w rzeczywistości funkcję wspomnianej instytucji przejęła Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, a Rada Prasowa jest instytucją martwą, ostatni raz powołaną w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku.

 

Podsumowując, uznać można, iż nowelizacja zaprezentowana przez PSL jest dobrze przygotowana od strony merytorycznej i zakłada słuszne zmiany w archaicznej już ustawie Prawo prasowe. Ze względu na fakt, iż jest to projekt poselski, ma on znacznie krótszą drogę legislacyjną i może być uchwalony w znacznie szybszym tempie. Czy tak się stanie? Okaże się już niebawem na sali Sejmu.