RPO skarży do Trybunału ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych

NaPrawoPatrz

Irena Lipowicz, Rzecznik Praw Obywatelskich, skierowała do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o uznanie za niezgodny z Konstytucją art. 8 pkt 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych.

Przepis ten upoważnia spółdzielnię mieszkaniową między innymi do uregulowania w statucie zasad rozliczenia z tytułu zwrotu wkładu mieszkaniowego, będącego ekwiwalentem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, w sytuacjach, gdy sam lokal mieszkalny nie podlega zbyciu w drodze przetargu. Według RPO przepis ten stoi w sprzeczności z zawartą w Konstytucji zasadą demokratycznego państwa prawnego i zasadą poprawnej legislacji, uderza ponadto w sferę majątkową osób niebędących członkami spółdzielni, a pozostających de facto w sferze obowiązywania statutu, aktu w założeniu jedynie wewnętrznego.

 

Głównym problemem, wskazanym przez RPO, jest brak regulacji dotyczącej zasad waloryzacji wkładu mieszkaniowego w wypadku przejścia prawa do otrzymania wkładu na osoby, które nie są członkami spółdzielni mieszkaniowej. Sytuacja taka może nastąpić na przykład przy dziedziczeniu majątku po zmarłym członku rodziny, który był członkiem spółdzielni mieszkaniowej, a co za tym idzie, po jego śmierci wygasło spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu i wkład mieszkaniowy został włączony do masy spadkowej.

 

W obowiązującym brzmieniu ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie znajdujemy żadnych uregulowań dotyczący sposobów ustalania wartości wkładu mieszkaniowego, a kompetencje do tego przekazane są spółdzielniom do regulacji w statutach. Problem pojawia się jednak, gdy osobą uprawnioną do otrzymania wkładu mieszkaniowego jest podmiot spoza kręgu członków spółdzielni. W tym przypadku dochodzi do sytuacji, że akt wewnętrzny (statut) wpływa i reguluje sferę majątkową osób nim niezwiązanych. Według RPO sytuacja taka jest niedopuszczalna, ponieważ spadkobiercy niebędący członkami spółdzielni nie mają żadnego wpływu na brzmienie statutu, nie posiadają także legitymacji do zaskarżania niekorzystnych dla nich uchwał spółdzielni mieszkaniowej.

 

Według RPO spółdzielnie mieszkaniowe dysponują w obecnym stanie prawnym zbyt dużą swobodą w zakresie decydowania o zasadach obliczania wartości wkładu mieszkaniowego. Powszechne są także sytuacje, gdy spółdzielnie nie regulują omawianej problematyki w statutach, skutecznie uniemożliwiając spadkobiercom dochodzenie ich praw majątkowych. Sytuacją tą zajmie się teraz Trybunał Konstytucyjny – niestety, na rozstrzygnięcie będziemy musieli jeszcze trochę poczekać.