Nowa ustawa o obywatelstwie polskim już obowiązuje

NaPrawoPatrz

W dniu 15 sierpnia 2012 r. wszedł w życie nowy akt prawny, który w sposób kompletny reguluje problematykę związaną z obywatelstwem polskim – ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z dnia 14 lutego 2012 r.). Nowa ustawa zastępuje wielokrotnie nowelizowaną ustawę o obywatelstwie polskim z 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z późn. zm.). Ustawodawca, zamiast dokonywać dalszych nowelizacji obowiązującej ustawy, zdecydował się na stworzenie nowego aktu prawnego, który regulowałby problematykę obywatelstwa zgodnie z nowoczesnymi standardami i wymogami międzynarodowymi.

 

Nowy akt prawny zawiera zasady ogólne oraz reguluje tryb i warunki nabywania, utraty i potwierdzania posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego, właściwość organów w tych sprawach i zasady prowadzenia rejestrów.

 

Regulacja przewiduje następujące sposoby nabycia obywatelstwa polskiego:

  • z mocy prawa – przez urodzenie, znalezienie na terytorium Polski, przysposobienie i repatriację,
  • przez nadanie obywatelstwa,
  • przez uznanie za obywatela polskiego,
  • przez przywrócenie obywatelstwa.

 

Spośród wspomnianych powyżej sposobów na szczególną uwagę zasługują rozwiązania niewystępujące do tej pory w polskim porządku prawnym. Novum w ramach nabycia z mocy prawa jest nabycie obywatelstwa w wyniku przysposobienia małoletniego cudzoziemca, który nie ukończył 16 roku życia, przez osobę lub osoby posiadające obywatelstwo polskie. W tym przypadku małoletni, przysposobiony zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, uzyskuje obywatelstwo polskie z dniem swojego urodzenia.

 

W przedmiotowym akcie prawnym rozszerzeniu uległ również zakres nabycia obywatelstwa polskiego przez uznanie. Zwiększone zostały kompetencje wojewody, jako organu dokonującego uznania, oraz kryteriów, dzięki którym cudzoziemiec będzie mógł skutecznie ubiegać się o uznanie obywatelstwa polskiego. W poprzednim stanie prawnym uznanie obywatelstwa możliwe było jedynie w odniesieniu do osób o nieokreślonym obywatelstwie lub osób nieposiadających żadnego obywatelstwa, zamieszkujących na terytorium RP od co najmniej 5 lat na podstawie stosownego zezwolenia. Na mocy nowych przepisów, o uzyskanie obywatelstwa polskiego poprzez uznanie ubiegać będą się mogli cudzoziemcy, którzy w wyniku długoletniego pobytu w Polsce zintegrowali się ze społeczeństwem polskim, nie zagrażają obronności lub bezpieczeństwu państwa oraz spełniają szereg innych kryteriów (znają język polski, posiadają mieszkanie i źródła utrzymania). Zgodnie z zaleceniami Rady Europy ułatwienia w nabyciu polskiego obywatelstwa będą miały także określone grupy osób: uchodźcy, apatrydzi, dzieci obywateli polskich i małżonkowie obywateli polskich. Procedura uznania obywatelstwa polskiego toczyć się ma zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

 

Zupełnie nowym sposobem uzyskania obywatelstwa polskiego jest jego przywrócenie. Ustawodawca, wprowadzając wspomniane rozwiązanie, wyszedł naprzeciw postulatom osób, które z przyczyn politycznych utraciły obywatelstwo polskie i wyrażają chęć jego odzyskania. Obywatelstwo polskie przywraca minister właściwy do spraw wewnętrznych w drodze decyzji, a sama procedura wszczynana jest na wniosek zainteresowanego. Swoistym wentylem bezpieczeństwa, wyłączającym dyskrecjonalność decyzji ministra, jest szereg sytuacji wskazanych w ustawie, w przypadku których przywrócenie obywatelstwa jest wyłączone. Dotyczy to między innymi cudzoziemca, który działał na szkodę Polski, a zwłaszcza jej niepodległości i suwerenności lub uczestniczył w łamaniu praw człowieka, a także cudzoziemca, który dobrowolnie w okresie od 1 września 1939 r. do 8 maja 1945 r. wstąpił do służby w wojskach Państw Osi lub ich sojuszników lub przyjął urząd publiczny w służbie tych państw.

 

Ustawa upraszcza również tryb zrzekania się obywatelstwa polskiego, ograniczając między innymi wymagania dotyczące dokumentów składanych w postępowaniu.

 

Nowa ustawa o obywatelstwie polskim zawiera rozwiązania od lat postulowane przez środowiska polonijne oraz wychodzi naprzeciw wymogom, wynikającym z podpisania przez Polskę traktatów międzynarodowych i konwencji dotyczących obywatelstwa. Znowelizowanie i uproszczenie procedur, wywodzących się jeszcze z zupełnie innych warunków ustrojowych, należy ocenić bardzo pozytywnie.

 

Z pełnym tekstem regulacji zapoznać się można pod tym linkiem.