Odpowiedzialność dyscyplinarna prawników na przykładzie zawodu radcy prawnego

NaPrawoPatrz

Droga do wykonywania zawodu prawnika nie należy współcześnie do najprostszych. Pomijając kwestię wymaganych kompetencji i wieloletniej nauki, wymogu odbycia aplikacji i zdania wielu egzaminów prawnik powinien odznaczać się nieskazitelnym charakterem, odpornością na stres i zagrożenia natury etycznej, które wielokrotnie pojawiają się w trakcie świadczenia usług. Prawnicy zobowiązani są do przestrzegania skodyfikowanych zasad etycznych i przyjętych standardów wykonywania zawodu. Na straży właściwego spełniania powierzonych obowiązków stoją między innymi zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej, wprowadzone w ustawach regulujących wykonywanie zawodu prawniczego.

 

Mimo że szczegółowe przepisy różnią się od siebie konstrukcją, przewidzianymi karami i procedurami postępowania, można przyjąć ogólne założenie, iż zasady odpowiedzialności prawników są wewnętrznym, odpowiednim dla danego zawodu i samorządu zawodowego, środkami przewidzianymi do egzekwowania właściwego modelu postępowania prawnika wykonującego zawód i jego zgodności ze ślubowaniem, zasadami etyki i ogólnymi dyrektywami dotyczącymi wykonywania czynności zawodowych.

 

Jako przykład omówić można zasady odpowiedzialności radców prawnych, uregulowane w ustawie o radcach prawnych z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz.U.10.10.65). Zgodnie z tymi przepisami, radca prawny i aplikant radcowski podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za zawinione, nienależyte  wykonywanie zawodu radcy prawnego oraz za czyny sprzeczne ze ślubowaniem radcowskim lub z zasadami etyki radcy prawnego. Postępowanie dyscyplinarne wszczęte zostaje na wniosek rzecznika dyscyplinarnego, będącego obok obwinionego (radcy prawnego lub aplikanta) i pokrzywdzonego (osoby, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone postępowaniem radcy prawnego lub aplikanta radcowskiego) stroną postępowania dyscyplinarnego. Samo postępowanie prowadzone jest przed specjalnie powołanymi organami samorządu radcowskiego – w zależności m.in. od instancji, w której sprawa jest prowadzona – odpowiednio: Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym i Wyższym Sądem Dyscyplinarnym. Również katalog kar, które mogą być wymierzone obwinionemu, jest dość szeroki – od upomnienia i nagany z upomnieniem, przez zawieszenie prawa do wykonywania zawodu i karę pieniężną, aż do pozbawienie prawa do wykonywania zawodu lub wydalenie z aplikacji. Bez wątpienia już sama perspektywa orzekania o odpowiedzialności dyscyplinarnej jest czynnikiem motywującym radców i aplikantów do właściwego spełniania powierzonych obowiązków, nie wspominając już od możliwych negatywnych konsekwencjach wynikających z orzeczenia kary dyscyplinarnej.

 

W obecnym systemie prawnym wszystkie regulowane zawody prawnicze mają swoje wewnętrzne procedury dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej. Odpowiednie postępowania występują w ustawach dotyczących zawodów sędziego, prokuratora, adwokata, radcy prawnego i notariusza. Dogłębnie materię te analizuje nowa publikacja „Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych i notariuszy” autorstwa Wiesława Kozielewicza, wydana przez LexisNexis. Do przedmiotowej publikacji odesłać można wszystkie osoby, poszukujące dokładnej analizy przepisów, orzecznictwa i zasad dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej przedstawicieli różnorakich zawodów prawniczych.