Trybunał orzekł w sprawie tworzenia i znoszenia sądów w drodze rozporządzenia (cz. II)

NaPrawoPatrz

W poprzedniej notce przedstawiona została część orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie problemów interpretacyjnych, związanych z ustawą Prawo o ustroju sądów powszechnych i Prawo o ustroju sądów wojskowych.  Poniżej zaprezentowana jest dalsza część analizy, którą przeprowadził Trybunał wydając omawiane orzeczenie.

 

W następstwie ustalenia, iż przepisy wspomnianych ustaw zawierające delegację kompetencyjną dla właściwych ministrów są zgodne z ustawą zasadniczą, Trybunał zajął się kwestią ustalania w tym trybie właściwości sądów. W odniesieniu do tej problematyki, Trybunał przyjął za wzorzec kontroli art.  45 ust. 1 konstytucji i zauważył, iż z przepisu tego nie wynika, by w akcie rangi ustawowej wskazane być powinny konkretne sądy, wraz z nazwami i określonymi obszarami właściwości. Wystarczającą gwarancją ustawową jest zapewnienie przez ustawodawcę, iż każdy z sądów będzie realizował swoje funkcje w ramach dyrektyw wynikających z tzw. prawa do sądu, na zasadach wskazanych w przytoczonym wyżej przepisie, tzn. sprawiedliwie, jawnie, bez nieuzasadnionej zwłoki, niezależnie, bezstronnie i niezawiśle. W wyniku tej wykładni Trybunał doszedł do wniosku, że kwestia określania siedzib poszczególnych sądów i ich właściwości nie jest materią zarezerwowaną dla ustawy i może być dokonywana w drodze rozporządzenia.

 

Trybunał ocenił pozytywnie ustawowe powierzenie ministrom czynności dotyczących władztwa organizacyjnego w zakresie sądownictwa, ponieważ wraz z realizacją tych uprawnień możliwe jest racjonalne gospodarowanie zasobami sądów w obliczu znacznego obciążenia poszczególnych jednostek i możliwe jest działanie w zgodzie z ekonomią postępowania sądowego. Poprzez przyznanie odpowiednich kompetencji ministrom uproszczone są procedury dotyczące np. zmiany obszaru właściwości sądu, a co za tym idzie możliwe jest osiągnięcie pożądanego stanu, w którym sprawy sądowe rozpatrywane są bez zbędnej zwłoki.

 

W oparciu o dotychczasowe ustalenia, Trybunał ocenił, czy zgodne z konstytucją są przepisy zawierające upoważnienia do wydania rozporządzeń, zawarte w ustawach Prawo o ustroju sądów powszechnych i Prawo o ustroju sądów wojskowych. O ile w przypadku pierwszej z ustaw, upoważnienie z art. 20 pkt 1 zostało uznane za zgodne z konstytucją, o tyle w przypadku art. 3 § 3 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych Trybunał nie podzielił tego poglądu. W porównaniu do art. 20 pkt 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, ostatni ze wspomnianych przepisów nie zawiera żadnych wytycznych dotyczących treści rozporządzenia i nie spełnia wymogu tzw. szczegółowości treściowej, wynikającego z art. 92 ust. 1 konstytucji.

 

Trybunał uznał art.  3 § 3 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych za niezgodny z konstytucją, jednak odroczył utratę jego mocy obowiązującej o 12 miesięcy. Ustawodawca do tego czasu może poprawić przepis, uzupełniając go o wymagane wytyczne w zakresie tworzenia, znoszenia i zmiany właściwości sądów wojskowych.